چند نکته طلایی درباره مشتقات

👈 اسم هایی مانند مُعین، مُفید، مُجیب و مُستجیب، مشتق از نوع اسم فاعل(از مزید) هستند و اسم مفعول آنها به ترتیب عبارت است از: مُعان، مُفاد، مُجاب و مُستجاب.

👈 اسم های کِبار، صِغار، عِظام و کِرام مشتق و صفت مشبهه هستند چون مفرد آنها به ترتیب: کَبیر، صَغیر، عَظیم و کَریم(بر وزن فَعیل) می باشند. ملاک در تعیین جامد و مشتق، توجه به مفرد اسم است.

👈 اسم هایی مانند دُعاة، طُغاة، قُضاة و... اسم فاعل از مجرد هستند چون مفرد آنها داعي، طاغي و قاضي بر وزن فاعل می باشد.

👈 آخِر اسم فاعل از مجرد است و مونث آن آخرة می باشد، اما آخَر اسم تفضیل(بر وزن أفعَل) است و مؤنث آن اُخرَی می باشد.

👈 اسم هایی مانند طَریقة، فَضیلة، شریعة، ذَریعة و... با وجود اینکه بر وزن فَعیل هستند جامد می باشند چون معنای صفتی ندارند.

👈دو کلمه «خیر و شرّ» اگر معنی «بهتر و بهترین» بدهند اسم تفضیل هستند، و اگر معنی «خوبی و بدی» بدهند جامد اند.
هو خیر الناس خلقا. (اسم تفضیل)
خیرک کثیر.(جامد)

💐 نکته مهم:
اگر خیر "ال" بگیرید حتما جامد است. مثال: الخیر فی یدک
اگر بعد از خیر "مضاف الیه" یا "حرف جر من" بیاید مشتق است.
هو خیر التلامیذ. (تلامیذ, مضاف الیه)
هذا العمل خیرمما تفعلون.(مما=من ما)
👈 کلمه «دُنیا» مشتق و اسم تفضیل و مؤنث است. مذکر آن «أدنَی» می باشد.

👈اسم هایی مانند تَکریم، إصرار، مُدافَعة، تَکبُّر، تَخاصُم، إبتسام، إنصراف، إستکبار و کلمات هم وزن آنها مصدر فعل های مزید بوده و همه مصدرها جامد هستند.

👈کلمه «أوّل» اسم تفضیل است و مونث آن «اُولَی» می باشد. «اَولَی» نیز اسم تفضیل و مذکر (به معنی سزاوارتر) است.

گروه عربی شهرستان دورود